Тере тарих һаҡланған урын

Мишкә районының күренекле урындарының береһе булып Оло Шаҙы ауылындағы Хәрби һәм Хеҙмәт даны музейы тора. Башта ул Али Карнай музейы булараҡ мәктәптә М. Адыев тарафынан ойошторола. Ә 1987 йылда яңы бинаға күсерелә. Ауыл халҡы музейға экспонаттар йыйыуға әүҙем ҡушыла, улар араһында тарихи әһәмиәткә эйә булған предметтар бик күп.

Музей ете бүлектән тора: этнография, коллективлаштырыу, Бөйөк Ватан һуғышы осоро, ауылдың күренекле кешеләре, халыҡ мәғарифы, мәҙәни тормош һәм нумизматика.

Этнография бүлегендәге бай материал ауыл халҡының үткән быуаттарҙағы тормошо һәм көнкүреше тураһында һөйләй. Улар араһында бик боронғо әйберҙәр ҙә бар, мәҫәлән, тимер селтәрҙән бирсәткә, мамонттың бот һөйәге, милли кейемдәр, аш бүлмәһе кәрәк-яраҡтары, граждандар һуғышы ваҡытындағы ҡылыс һәм башҡа бик күп нәмәләр иғтибарҙы үҙенә йәлеп итә. Коллективлаштырыу бүлегендә ил өсөн ауыр булған ошо осорҙоң уникаль фотолары, ә әҙәби бүлектә Али Карнай, Шәйехзада Бабичтың тормошо һәм ижад юлы тураһындағы материалдар ҡуйылған.

Һуғыш тарихына арналған экспозицияла Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡандарҙың исемлеге, уларҙың ордендары һәм миҙалдары, хөкүмәт наградалары тураһындағы таныҡлыҡтар, фронттан килгән хаттар, ошо осор документтары, хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашҡандарҙың шәхси әйберҙәре, генерал-майор, 57-се армия тылы командующийы, хәрби совет ағзаһы Ғәлийән Ғәлиев тураһындағы биографик мәғлүмәттәр, Оло Шаҙы ауыл Советынан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙҙар тураһында байтаҡ материал урын алған. Әйткәндәй, нәҡ Оло Шаҙы ауылы халҡы үҙ көсө менән республикала беренселәрҙән булып “Улар Еңеү менән ҡайтты” китабын баҫтырып сығарҙы.

Оло Шаҙы ауылынан сыҡҡан билдәле шәхестәргә — Социалистик хеҙмәт геройҙарына, атҡаҙанған ауыл хужалығы, мәғариф хеҙмәткәрҙәренә, табиптар һәм төҙөүселәргә арналған бүлек илебеҙҙең сәскә атыуы өсөн күп көс һалған кешеләр тураһында бай йөкмәткеле мәғлүмәт һаҡлай. Шаҙылар яҡташтары, Башҡортостан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы Флорид Бүләков менән дә ғорурлана. Бирелә уның тормош, ижад юлына арналған ҙур стенд эшләнгән.

Ошо баһалап бөткөһөҙ ҡиммәтле экспонаттарҙы һаҡлау, даими рәүештә тикшеренеү һәм эҙләнеү эштәре алып барыу өсөн ваҡыт ҡына түгел, теләк тә кәрәк. Музейҙың элекке ҡараусыһы Әнисә Закирова инициативаһы менән ауыл Советы һәм район Мәҙәниәт йорто ярҙамында бынан бер нисә йыл элек бинаға һәм түбәгә ремонт эшләнә.

Мәктәп уҡыусылары һәм студенттар музей менән даими бәйләнештә тора, сөнки бирелә уларға тикшеренеү эштәрен башҡарғанда ярҙам иткән бай тарихи материал тупланған.

Тыуған төйәгенең тарихы менән ҡыҙыҡһыныусылар байтаҡ. Музейҙың баһалама китабындағы яҙыуҙар ҙа быны дәлилләй — унда татар һәм рус телдәрендә генә түгел, инглиз телендә лә һоҡланыу һүҙҙәре, фекерҙәр яҙылған. Музейҙа хатта АҠШ-тан килгән кешеләр ҙә булған. Йыл да бында Борай, Балтас, Бөрө, Мишкә райондарынан ҡунаҡтар килә.

Музей экспонаттары киләсәк быуынды тәрбиәләүҙә мөһим сара булараҡ ҡулланыла. Даими үткәрелгән осрашыуҙар, әңгәмәләр ваҡытында балалар изге ҡомартҡыларҙы күрә, хәтерендә ҡалдыра. Был йәш быуында илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләүгә булышлыҡ итә. Балалар ҡаһарманлыҡ өлгөләре менән танышып, матурлыҡ донъяһына сәйәхәт ҡылып, рухланып ҡайта.

2014 йылдың сентябренән музейҙы ҡараусы булып Эльвира Шәйҙуллина эшләй. Ул бирегә кеше күп йөрөһөн һәм музей эше ҡыҙыҡлы булһын өсөн ҙур тырышлыҡ һала. Эльвира Әмир ҡыҙы бигерәк тә Шәжәрә төҙөүгә ҙур иғтибар бүлә. 2016 йылда район музейҙары менән берлектә Дүртөйлө районында үткән республика Шәжәрә байрамында ҡатнашып, ауыл биләмәләре араһында 1-се дәрәжә дипломға лайыҡ булалар. Ә Эльвира Әмир ҡыҙының тырыш хеҙмәте Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Рәхмәт хаты менән билдәләнә.

— Музейыбыҙ оло тарих һаҡлаған изге урын булып тора. Беҙгә килгән, күргәҙмәләребеҙҙе ҡарап сыҡҡан һәр кем ошоға инана. Бирелә барлыҡ сараларҙы ла ауыл хакимиәте, мәктәп, китапхана, район Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре, ветерандар советы менән берлектә үткәрәбеҙ. Бөтә Рәсәй акцияларында әүҙем ҡатнашабыҙ. Әле музейҙың 30 йыллығына әҙерлек эштәре алып барҙыҡ. Үткән йыл “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Аныҡ эштәр” проектында ҡатнашып, иҙәнде тулыһынса алмаштырҙыҡ. Музей өсөн уникаль экспонаттар йыйыу һәм фондты яңыртыу эше дауам итә. Төп маҡсат — районыбыҙ территорияһында йәшәгән халыҡтарҙың милли ғөрөф-ғәҙәттәрен һәм традицияларын һаҡлаған үҙенсәлекле материалдарҙы күрһәтеү, йәш быуында тыуған төйәгенең тарихына һаҡсыл ҡараш һәм илһөйәрлек тәрбиәләү, — ти үҙ эшен яратып башҡарыусы Эльвира Әмир ҡыҙы.

Музей етәкләү, еңел эш түгел, туҡтауһыҙ эҙләнеүҙәрҙән тыш, фотоһүрәттәр, документтарҙы йыйып тупларға һәм уларҙы өйрәнеп, киләһе быуын кешеләренә аңлатып, ҙур, оло тарих ҡалдырырға кәрәк.