Иң матуры — беҙ йәшәгән ер

Йыл һайын районда ауылдарҙағы иң әүҙем кешеләрҙе һәм көслө ойоштороусылар булған старосталарҙы асыҡлау маҡсатында “Иң яҡшы территориаль йәмәғәт үҙидараһы”, “Иң яҡшы староста” конкурстары үтә. Составында район Советы секретары Татьяна Коледина, Маевка ауылы старостаһы Маргарита Кайниева, Яңы Аҡбулат ауыл биләмәһе башлығы Юлия Андреева һәм Мишкә мәғлүмәт үҙәге директоры Фирҙәүес Ҡадиҡова булған комиссия конкурста ҡатнашҡан 12 ауылда булды.
Түбәндәге критерийҙар — ауыл байрамдары үткәреү, өй эргәһендәге биләмәләрҙе төҙөкләндереү, санкцияланмаған сүплектәр булмауы, обелискыларҙы, стелаларҙы тәртиптә тотоу, мәҙәни-күләмле саралар үткәреү, Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһында ҡатнашыу, өйҙәр төҙөү, янғын хәүефһеҙлеге буйынса эш ойоштороу, урамдарҙы яҡтыртыу торошон нормаға килтереү буйынса эштәр иң яҡшыларҙы билдәләгәндә төп шарт булып тора.
Ҙур ауылдар бәләкәйҙәренән биләмәнең ҙурлығы менән генә айырылмай, уларҙа халыҡ күберәк йәшәй, эш урындары бар һәм мөмкинлектәр ҙә күберәк. Райондың ике ҙур ауылы — Сурай һәм Мишкә “Уңайлы ҡала мөхите булдырыу” программаһында ҡатнаша. Уның сиктәрендә район үҙәгенең Һабантуй майҙаны яңы төҫ алды — бында матурлыҡ тыуҙырып ҡына ҡалманылар, мишкәләр һәм ҡунаҡтарға ял итеү өсөн уңайлы шарттар ҙа булдырылды. Ҡасандыр һаҙлы булған Инәк ярына хәҙер тротуар юлынан үтәләр, яр буйлап парлы беседкалар урынлаштырылған, ял итеүселәргә шешлеҡ бешереү өсөн мөйөш тә бар. Майҙан 66 матур фонарь менән яҡтыртыла.
— Иң мөһиме, халыҡ өсөн эшләнгәнгә һаҡсыл ҡараш кәрәк. Был матур урындарҙы әллә нисә быуын мишкәле килгән ҡунаҡтарға күрһәтер, Инәктең гүзәллеге менән һоҡланыр, тип ышанам, — ти Мишкә ауыл биләмәһе башлығы Рөстәм Ишмаҡаев.
Ошо программа буйынса сурайҙар ҙа Сурай йылғаһы ярын төҙөкләндерҙе. Бирелә беседка, шишмәнең түбәһе барлыҡҡа килде. Хәҙер был матур урында төрлө йылдарҙа мәктәпте тамамлаған класташтар осраша, ауыл халҡы ял итә. Сурайҙа Хәрби дан аллеяһы ла иғтибарҙы йәлеп итә. Бында хәрби хәрәкәттәрҙә, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға, сик һаҡсыларына һәм моряктарға стелалар урынлаштырылған.
Сурай ауыл биләмәһе башлығы Галина Саймулукова һәм староста Гаврил Александров беҙҙе Яныш Ялкайн исемендәге таҙа һәм матур скверга алып инде. Бында үҙәккә генә түгел, ауыл ситенә лә ҙур иғтибар бирелә — йорт тирәләре ҡаралған, Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы буйынса зыярат кәртәләнгән, балалар майҙансығы ла тәртиптә тотола, йүгереү юлы төҙөкләндерелә, янғын депоһы ремонтланған.
Маевка ауылы халҡы ла күршеләрҙән ҡалышмай. Бында бер генә урам булыуына ҡарамаҫтан, ауылдың әүҙем кешеләре староста Маргарита Кайниева етәкселегендә зыярат, обелиск биләмәһен таҙартыу буйынса өмәләр үткәргән. “Аныҡ эштәр” проекты буйынса балалар майҙансығы урынлаштырылған. Әлеге ваҡытта шишмә биләмәһен төҙөкләндереү менән мәшғүлдәр. Яңы өйҙәр төҙөлә, йорт тирәләре ҡараулы, йыйыштырылған. Дөйөм алғанда, ауыл таҙа, бирелә хужа ҡулы һиҙелә, тиергә була.
Бөкләнде ауылы ла Сурай ауыл биләмәһенә ҡарай. Староста Гаврил Александров етәкселегендә халыҡ быйыл шишмә биләмәһен төҙөкләндергән. Бирелә сүплек бөтөрөлгән, урамдар яҡтыртылған. Ауылға газ ингән, юлдарҙа — асфальт.
Киләһе йылда зыярат кәртәһен алмаштырырға, балалар майҙансығын ремонтларға уйлайҙар.
Район үҙәгенән иң йыраҡ урынлашҡан ауылдарҙың береһе — Лепешкин. Баймырҙа ауыл биләмәһе башлығы Радион Сайдуганов һәм алыштырғыһыҙ староста Василий Казимов беҙҙе ауыл башында көтә ине. Ауылдаштарын үҙе артынан эйәрткән тәжрибәле Василий Иванович йәнтөйәгенең проблемалы һәр ерен белә, көнүҙәк мәсьәләләр һәр ваҡыт бергәләп хәл ителә. Һуңғы йылдарҙа бирелә юлдарға айырым иғтибар бирелә, быйыл тағы ла 2,5 километр юлға ком-таш һалынған. Шишмә биләмәһе тәртипкә килтерелгән. Ауылға газ үткәреү эштәре башланған. Алдағы йылда “зәңгәр яғыулыҡ” өйҙәргә инәсәк. Әйткәндәй, бирелә тағы ла ике ғаилә өй туйларға тора.
Ҡайраҡ ауыл биләмәһенә ҡараған Андреевка ауылында 16 йортта 28 кеше йәшәй.
— Быйыл беҙҙә ҙур шатлыҡ — сабый тыуҙы, — ти ауыл биләмәһе башлығы Юрий Яншаев. — Тағы ла өс ғаилә өй туйланы.
Ауыл бәләкәй булһа ла, староста Станислав Алиевтың ярҙамсылары күп булып сыҡты. Андреевкала ял итеү урыны барлыҡҡа килде — буш торған иҫке клуб бинаһын ремонтлап, ауыл буйлап мебель йыйып, хәҙер шунда саралар үткәрәләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, электр юҡ, ләкин ауыл халҡы яҡшыға өмөтләнә. Бирелә уңған, тырыш халыҡ йәшәй. Был ҡош-ҡорттоң күплегенән, баҡсалар тулы йәшелсә-емеш үҫеүенән асыҡ күренә. Балалар майҙансығынан йәй көнө ҡунаҡҡа ҡайтҡан малайҙар һәм ҡыҙҙар өҙөлмәй. Андреевка ауылы миндә яҡшы тәьҫораттар ҡалдырҙы.
Бер урамдан ғына торған ауылдар беҙҙә аҙ түгел. Шуларҙың береһе — Ҡалмаҙан. Бирелә 67 кеше йәшәй, балалар өсәү. Ныҡлы хужалыҡтар бирелә эшһөйәр халыҡ йәшәгәнлеге тураһында һөйләй. “Айыҡ ауыл” конкурсында беренселәй генә ҡатнашмайҙар. Юлдар ремонтланған, урамдар яҡтыртылған, Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы буйынса зыяратты кәртәләгәндәр.
Оло Шаҙы ауыл биләмәһе башлығы Рәсил Аллаяров һәм староста Резеда Шәрифйәнова һөйләүенсә, ауылға ингән ерҙә урамды йәмһеҙләп ултырған элекке клуб һәм мәктәптең иҫке кәртәһен яңыртыуҙа Екатеринбург ҡалаһында йәшәүсе яҡташтары Ирек Сафин булышҡан.
Сүплек юҡҡа сығарылған, контейнер майҙансығы тәртиптә, янғын һыу һауыты һәм помпа бар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ауылда клуб юк. Ләкин ҡалмаҙандар төшөнкөлөккә бирелмәй, бергәләп эшләй һәм бергәләп ял итә — байрам һайын берәрһендә йыйылалар.
Яңы Ключево ауылы Мишкә ауыл биләмәһенә ҡарай. Бирелә 105 кеше йәшәй. Бында халыҡ әүҙем төҙөнә. Ҡаланан күсеп ҡайтыусылар күп. Шулай уҡ “Айыҡ ауыл” конкурсында ҡатнашалар. Балалар майҙансығы бар, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларға обелиск ҡуйылған, ФАП, клуб, магазиндар эшләй.
Ирсай ауыл биләмәһенән конкурста Митрәй һәм Түбәнге Сорокин ауылдары ҡатнашты. Митрәйҙәр староста Дмитрий Михайлов етәкселегендә ситтән ярҙам көтөп тормай, ауылдың бер урамы юлына карьер материалы түшәп ҡуя. Түбәнге Сорокин халҡы шишмә биләмәһен төҙөкләндергән, шунда ҡоҙоҡ ҡаҙығандар. Шулай уҡ улар ауылда ял урыны булдырған — райпо магазинының буш торған бинаһына ремонт яһап, клуб барлыҡҡа килгән.
Яңы Аҡбулат ауылына барғанда турыға зыяратҡа индек. Халыҡ изге урынды тәртиптә тота. Ауыл биләмәһе башлығы Юлия Андреева һөйләүенсә, үҙ көстәре менән өс күперҙе ремонтлағандар, балалар һәм ололарға ял итеү өсөн урындар бар. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙы иҫкә алырға “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы” буйынса яңыртылған обелиск төҙөлгән.
Яңы Васькин ауылы Мишкә ауыл биләмәһенә ҡарай. Бирелә 100 кеше ғүмер кисерә. Быйыл өс ғаилә өй туйлаясаҡ. Халыҡҡа йәшәү өсөн барлыҡ шарттар ҙа бар. Обелиск биләмәһе ҡараулы. Быйыл шишмәне төҙөкләндергәндәр.
Конкурста шулай уҡ Яңы Троицкое биләмәһенән Яңы Троицкое ауылы ла ҡатнаша. Ҡасандыр бирелә биш меңләп кеше йәшәгән. Шуға ла ауыл биләмәһе бик ҙур. Хәҙер күп өйҙәр буш тора, кешеләр ҡалаға күсенә. Бөгөн ауылда 344 кеше йәшәй. Староста Михаил Белоусов — КФХ етәксеһе. Көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ул һәр ваҡыт ярҙам итә. Быйыл Йылға аръяғы урамында күперҙе, янғын депоһын, тағы ла бер күперҙе үҙ көстәре менән ремонтлағандар. “Аныҡ эштәр” программаһы буйынса клубтың түбәһен, тәҙрәләрен, иҙәнен яңыртҡандар. Күп кеше бирелә умартасылыҡ менән шөғөлләнә, бының өсөн шарттар етерлек.
Иҫке Арзамат ауыл биләмәһенең Озерки ауылында матур арт-объекттарҙың күп булыуы хайран итә. 198 кеше йәшәгән ауыл алдағы йылда йөҙ йыллығын билдәләйәсәк. Халыҡ староста Алиса Илтимерова етәкселегендә был сараға ныҡлап әҙерләнә. Бирелә обелиск биләмәһе яңыртылған, йәнәшәлә үҙ көстәре менән төҙөлгән клуб урынлашҡан. “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһы” буйынса балалар майҙансығы төҙөлгән. Ауыл “Айыҡ ауыл” конкурсында ҡатнашҡайны, шуға ла сәләмәт тормош алып барыусы халыҡҡа йәшәргә һәм эшләргә шарттар етерлек. Газ ингән, ФАП, башланғыс мәктәп, клуб эшләй. Ауыл халҡы дүрт урам ҡоҙоғон ремонтлаған, “Бандал” күлен таҙартҡан, йөҙ йыллыҡ теләктәр ағасы биләмәһен кәртәләгән, “Озерки ауылының күренекле кешеләре” стендын эшләп ҡуйғандар.
Һәр кемдең йәнтөйәге үҙенсә ҡәҙерле. Беҙҙең көсөбөҙ бергәлектә генә икәнен һәр кем аңлайҙыр. Ауыл биләмәһе башлығы, староста һәм ауыл халҡы иңде-иңгә терәп бергә эшләгәндә, тыуған ауылың өсөн изге эштәр башҡарырға теләк булғанда ғына: “Беҙҙекенән дә матур ерҙәр юҡ!” тип ғорурлыҡ менән әйтә алабыҙ.
Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Озерки, Андреевка, Маевка, Сурай һәм Мишкә ауылдары призер булды.

Фирҙәүес Ҡадиҡова.
Мишкә районы.